Zdrowe i aktywne starzenie się pracowników, transformacja cyfrowa i automatyzacja oraz Europejski Zielony Ład – te trzy obszary zostały objęte konkursem w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027. Na wsparcie projektów przeznaczono 48 mln zł. Kluczową rolę w realizacji przedsięwzięć mają odegrać partnerzy społeczni.
Rynek pracy podlega zmianom, które wymagają dialogu pomiędzy reprezentantami pracowników i pracodawców. Odpowiedzią na te wyzwania jest konkurs dotyczący wsparcia dialogu społecznego w trzech obszarach: zdrowego i aktywnego starzenia się pracowników i pracowniczek w środowisku pracy, transformacji cyfrowej i automatyzacji oraz Europejskiego Zielonego Ładu.
Konkurs jest realizowany w ramach Działania 04.03 „Dialog społeczny w zakresie adaptacyjności” programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027.
Trzy obszary- jeden cel.
Konstrukcja konkursu opiera się na trzech typach projektów.
Pierwszy dotyczy działań partnerów społecznych na rzecz zdrowego i aktywnego starzenia się pracowników i pracowniczek w środowisku pracy.
Drugi obejmuje wzmocnienie reprezentacji interesów pracodawców i pracowników w dialogu społecznym w związku z procesami cyfryzacji i automatyzacji w gospodarce, edukacji i na rynku pracy.
Trzeci koncentruje się na wzmocnieniu reprezentacji interesów pracodawców i pracowników w dialogu społecznym w zakresie Europejskiego Zielonego Ładu.
Wspólnym elementem tych trzech obszarów jest wykorzystanie dialogu społecznego do wypracowania i upowszechnienia pakietów rekomendacji lub propozycji rozwiązań systemowych. To właśnie przygotowanie i upowszechnienie takich rezultatów stanowi istotny element projektów objętych konkursem.
Czy można łączyć powyższe obszary w jednym projekcie?
Istotną zasadą naboru jest rozdzielenie trzech typów projektów. Jeden wniosek o dofinansowanie może obejmować wyłącznie jeden typ projektu.
Oznacza to, że organizacja zainteresowana udziałem w konkursie musi przypisać planowane przedsięwzięcie do jednego z trzech wskazanych obszarów. Nie jest możliwe połączenie w ramach jednego wniosku działań dotyczących na przykład transformacji cyfrowej i Europejskiego Zielonego Ładu.
Zasada ta ma znaczenie już na etapie przygotowywania koncepcji projektu, ponieważ zakres przedsięwzięcia powinien odpowiadać wybranemu typowi projektu.
Dlaczego ważna jest współpraca?
Konkurs jest skierowany do określonych kategorii organizacji.
O dofinansowanie mogą ubiegać się reprezentatywne organizacje związkowe w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego oraz reprezentatywne organizacje pracodawców.
Uprawnione są również organizacje regionalne lub branżowe zrzeszone w strukturze reprezentatywnej organizacji związkowej albo reprezentatywnej organizacji pracodawców, zgodnie z warunkami określonymi w dokumentacji konkursowej. Tym samym mechanizm wsparcia został skierowany do organizacji uczestniczących w dialogu społecznym i reprezentujących interesy pracowników lub pracodawców.
48 mln zł na realizację projektów.
Na dofinansowanie projektów w konkursie przeznaczono 48 mln zł. Szacowany wkład Unii Europejskiej wynosi 39,6096 mln zł.
Maksymalna kwota dofinansowania projektu wynosi 2,4 mln zł.
Poziom dofinansowania całkowitych wydatków kwalifikowalnych na poziomie projektu może wynieść maksymalnie 97 proc.
Maksymalny poziom dofinansowania ze środków Unii Europejskiej określono na 82,52 proc., natomiast wymagany wkład własny wnioskodawcy wynosi co najmniej 3 proc. całkowitej wartości projektu.
Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek o dofinansowanie w odniesieniu do danego typu projektu.
Co ma powstać w ramach projektów?
Konkurs nie koncentruje się wyłącznie na realizacji pojedynczych działań. Jego istotnym elementem są rezultaty związane z przygotowaniem rekomendacji lub propozycji rozwiązań systemowych.
W zależności od wybranego typu projektu przedmiotem prac mogą być kwestie związane ze zdrowym i aktywnym starzeniem się pracowników w środowisku pracy, procesami cyfryzacji i automatyzacji albo Europejskim Zielonym Ładem.
W każdym przypadku punktem odniesienia pozostaje dialog społeczny oraz reprezentowanie interesów pracodawców i pracowników.
Transformacja cyfrowa i automatyzacja w centrum dialogu.
Jeden z obszarów konkursu został poświęcony procesom cyfryzacji i automatyzacji.
Wsparcie ma służyć wzmocnieniu reprezentacji interesów pracodawców i pracowników w dialogu społecznym w związku z tymi procesami w gospodarce, edukacji i na rynku pracy.
Konkurs przewiduje więc możliwość prowadzenia działań skoncentrowanych na wypracowaniu rekomendacji i propozycji rozwiązań systemowych odnoszących się do zmian związanych z cyfryzacją i automatyzacją.
Europejski Zielony Ład jako drugi obszar transformacji.
Drugim obszarem transformacji wskazanym w konkursie jest Europejski Zielony Ład.
W tym przypadku celem jest wzmocnienie reprezentacji interesów pracodawców i pracowników w dialogu społecznym w zakresie Europejskiego Zielonego Ładu. Podobnie jak w pozostałych typach projektów, działania mają prowadzić do wypracowania i upowszechnienia pakietów rekomendacji lub propozycji rozwiązań systemowych.
Zdrowe i aktywne starzenie się pracowników.
Trzeci obszar odnosi się bezpośrednio do środowiska pracy i kwestii zdrowego oraz aktywnego starzenia się pracowników i pracowniczek.
W ramach tego typu projektu przewidziano działania partnerów społecznych na rzecz zdrowego i aktywnego starzenia się pracowników w środowisku pracy. Tutaj także rezultatem mają być rekomendacje lub propozycje rozwiązań systemowych.
Grupy docelowe projektu
Podmiotami objętymi wsparciem są:
- przedsiębiorstwa, pracodawcy oraz ich pracownicy i pracowniczki,
- partnerzy społeczni,
- przedstawiciele i przedstawicielki partnerów społecznych.
Terminy naboru, ocena projektu i ramy czasowe realizacji projektu.
Nabór został podzielony na dwa okresy związane z posiedzeniami Komisji Oceny Projektów.
Pierwszy okres składania wniosków obejmuje 3–25 września 2026 r., natomiast drugi 26 września–26 października 2026 r.
Wnioski należy składać elektronicznie za pośrednictwem Systemu Obsługi Wniosków Aplikacyjnych SOWA EFS.
Przewidywany termin rozstrzygnięcia naboru określono na IV kwartał 2026 r.
Zgodnie z regulaminem, ocena merytoryczna projektu obejmuje sprawdzenie czy wniosek spełnia ogólne i szczegółowe kryteria wyboru projektów, w tym kryteria dostępu przyjęte przez Komitet Monitorujący Program FERS.
Projekt może być uzupełniany lub poprawiany we wskazanym zakresie poza kryteriami merytorycznymi weryfikowanymi w systemie 0-1.
Uzupełnienie czy poprawa projektu w trybie art. 55 ust.1 ustawy lub uzyskanie wyjaśnień w zakresie spełniania danego kryterium, odbywa się na etapie negocjacji (na którym rozpatrywane są uwagi zgłoszone w ramach oceny merytorycznej) i następuje tylko w odniesieniu do projektów, które spełniły warunki przystąpienia do tego etapu, czyli w sytuacji, gdy: wniosek uzyskał od oceniającego co najmniej 60% pkt. możliwych do uzyskania za dane kryterium (z wyjątkiem kryterium dotyczącego prawidłowości budżetu projektu) i co najmniej 51 punktów za spełnienie wszystkich kryteriów oraz gdy oceniający stwierdził, że co najmniej jedno kryterium dostępu, horyzontalne lub merytoryczne wymaga negocjacji.
Wśród kryteriów wyboru projektów stosowanych w ramach programu FERS znajdziemy:
Ogólne kryteria wyboru projektów:
- kryteria merytoryczne oceniane w systemie 0-1 (spełnia/nie spełnia),
- kryteria horyzontalne oceniane w systemie „tak, „nie”, „do negocjacji”,
- kryteria merytoryczne oceniane punktowo (mogą mieć charakter
rozstrzygający).
Szczegółowe kryteria wyboru projektów:
- kryteria dostępu oceniane w systemie 0-1 (spełnia/nie spełnia),
- kryteria premiujące oceniane punktowo.
- Kryterium etapu negocjacji oceniane w systemie 0-1, tj. spełnia/nie spełnia.
Okres realizacji projektu należy zaplanować na maksymalnie 24 miesiące.
Wprowadzone kryterium wynika z konieczności zapewnienia odpowiednich ram czasowych dla osiągnięcia wskaźników rezultatu i produktu w ramach projektu.
Jak zaplanować budżet projektu, na jakie koszty należy zwrócić uwagę?
Zgodnie z opisem zawartym w dokumentach programowych konkursu beneficjent we wniosku o dofinansowanie projektu przedstawia koszty projektu w formie budżetu zadaniowego, tj. w podziale na:
1) koszty bezpośrednie – koszty kwalifikowalne poszczególnych zadań
merytorycznych realizowanych przez Beneficjenta w ramach projektu, które są bezpośrednio związane z tymi zadaniami;
2) koszty pośrednie - koszty te nie są wykazywane i szacowane w szczegółowym budżecie projektu; wskazywana jest natomiast odpowiednia stawka ryczałtowa, wg której będą one naliczane od wydatków bezpośrednich zatwierdzanych przez IP w każdym wniosku o płatność. Koszty pośrednie służą wsparciu wyłącznie w zakresie zarządzania i administrowania projektem, obejmując wydatki o charakterze administracyjnym i organizacyjnym, niezwiązane bezpośrednio z realizacją zadań merytorycznych.
Klasyfikację kosztów pośrednich znajdziemy w specjalnym, zamkniętym katalogu kosztów, w którym widzimy podział na:
a) koszty koordynatora lub kierownika projektu – w tym miejscu należy zwrócić uwagę na rolę koordynatora projektu/kierownika projektu, którą powinno być m.in. faktyczne zarządzanie projektem, czuwanie nad realizacją zadań, ich terminowością i osiąganiem kamieni milowych, identyfikowanie ryzyk i przeciwdziałanie im, itp.; na etapie oceny weryfikując udział poszczególnych osób w projekcie a także zatwierdzając system zarządzania projektem, IP powinna zwrócić uwagę czy zadania przypisane poszczególnym stanowiskom są adekwatne do roli jaką powinny te osoby pełnić w projekcie,
b) koszty personelu zaangażowanego w zarządzanie (przykładem takiej osoby będzie często koordynator „merytoryczny”, którego zadania skupiają się na organizacyjnym wsparciu i zarządzaniu realizacją danego zadania lub kilku zadań; nie jest to bowiem personel merytoryczny; IP nie powinna się kierować nazwą stanowiska a charakterem zadań, które mają być wykonywane w ramach danego stanowiska).
W tej kategorii kosztów pośrednich będą się też mieścić koszty związane z wyborem grantów,
c) koszty personelu zaangażowanego w rozliczanie projektu – poza osobami
przygotowującymi wnioski o płatność będą to również osoby rozliczające granty w projektach grantowych,
d) koszty personelu zaangażowanego w monitorowanie projektu, zbieranie danych osobowych w celu monitorowania wskaźników projektu, w tym osoby monitorujące i kontrolujące realizację grantów w projektach grantowych,
e) koszty personelu prowadzącego inne działania administracyjne w projekcie (np. osoby zajmujące się informacją i promocją w projekcie, przygotowaniem i przeprowadzeniem zamówień publicznych i innego rodzaju postępowań konkurencyjnych w projekcie, osoby przygotowujące założenia organizacyjne dla szkoleń, osoby przygotowujące proces rekrutacyjny),
W ramach ww. kosztów mieszczą się koszty wynagrodzenia tych osób, wyposażenia ich stanowiska pracy, ich przejazdów, delegacji służbowych i szkoleń oraz koszty związane z wdrażaniem polityki równych szans przez te osoby,
f) koszty zarządu, czyli koszty wynagrodzenia osób uprawnionych do reprezentowania jednostki, których zakresy czynności nie są przypisane wyłącznie do projektu, np. kierownik jednostki, który podejmuje decyzję w projekcie, podpisuje dokumenty, przewodniczy komisji przetargowej itp.,
g) koszty personelu obsługowego na potrzeby funkcjonowania jednostki, czyli:
- obsługa kadrowa,
- obsługa finansowa,
- obsługa administracyjna,
- sekretariat,
- kancelaria,
- obsługa prawna, w tym ta dotycząca zamówień,
h) koszty obsługi księgowej, a więc koszt wynagrodzenia osób księgujących wydatki w projekcie, w tym zlecenia prowadzenia obsługi księgowej projektu biuru rachunkowemu,
i) koszty utrzymania powierzchni biurowych związanych z obsługą administracyjną projektu np. czynsz, najem, opłaty administracyjne,
j) wydatki związane z otworzeniem lub prowadzeniem wyodrębnionego na rzecz projektu subkonta na rachunku płatniczym lub odrębnego rachunku płatniczego,
k) działania informacyjno-promocyjne projektu np. konferencja dotycząca projektu, kampania informacyjna o projekcie, zakup materiałów promocyjnych i informacyjnych, zakup ogłoszeń prasowych, utworzenie i prowadzenie strony internetowej o projekcie, oznakowanie projektu, plakaty, ulotki, itp., z wyłączeniem działań, o których mowa w art. 50 ust. 1 lit. e rozporządzenia ogólnego,
l) amortyzacja, najem lub zakup aktywów (środków trwałych i wartości
niematerialnych i prawnych) używanych na potrzeby osób–finansowanych w ramach kosztów pośrednich; poza sprzętem biurowym, licencjami programów niezbędnych dla realizacji zadań przez personel administracyjny będą to również różnego rodzaju systemy IT przygotowywane lub kupowane na potrzeby zarządzania lub administrowania projektem np. w związku z naborem wniosków
grantowych, czy rekrutacją na szkolenia,
m) opłaty za energię elektryczną, cieplną, gazową i wodę, opłaty przesyłowe, opłaty za sprzątanie, ochronę, opłaty za odprowadzanie ścieków w zakresie związanym z obsługą administracyjną projektu,
n) koszty usług pocztowych, telefonicznych, internetowych, kurierskich związanych z obsługą administracyjną projektu,
o) koszty biurowe związane z obsługą administracyjną projektu (np. zakup materiałów biurowych i artykułów piśmienniczych, koszty usług powielania dokumentów),
p) koszty zabezpieczenia prawidłowej realizacji umowy,
q) koszty ubezpieczeń majątkowych.
Katalog kosztów pośrednich jest katalogiem zamkniętym. Oznacza to, że żadne inne koszty poza wskazanymi powyżej nie mogą zostać zakwalifikowane do kosztów pośrednich.
Koszty pośrednie w projektach EFS+ są rozliczane wyłącznie w formule kosztów uproszonych jako stawka ryczałtowa, której poziom procentowy jest określony w umowie o dofinansowanie projektu i zależy od poziomu kosztów bezpośrednich, tj. związanych z realizacją celów projektu. Stawka ryczałtowa pokrywa wszystkie koszty pośrednie projektu.
Stawki ryczałtowe dla projektów o wartości kosztów bezpośrednich:
a) do 830 tys. zł – stawka ryczałtowa wynosi 25% wartości kosztów bezpośrednich;
b) powyżej 830 tys. do 1 740 000 zł – stawka ryczałtowa wynosi 20% wartości
kosztów bezpośrednich;
c) powyżej 1 740 000 do 4 550 000 zł – stawka ryczałtowa 15% wartości kosztów bezpośrednich.
Przedstawiany we wniosku budżet musi mieć postać budżetu zadaniowego, co oznacza, że Beneficjent przedstawia planowane do poniesienia w projekcie wydatki w podziale na konkretne zadania.
Konkurs podporządkowany idei dialogu.
Konstrukcja konkursu wyraźnie łączy trzy obszary zmian z jednym mechanizmem – dialogiem społecznym.
Z jednej strony są to wyzwania związane ze zmianami demograficznymi i aktywnym starzeniem się pracowników. Z drugiej – transformacja cyfrowa i automatyzacja oraz Europejski Zielony Ład.
W każdym z tych obszarów projekty mają służyć wypracowaniu i upowszechnieniu rekomendacji lub propozycji rozwiązań systemowych przez partnerów społecznych.
Dla potencjalnych wnioskodawców kluczowe znaczenie mają zatem trzy elementy: status organizacji uprawnionej do udziału w konkursie, wybór jednego z trzech typów projektu oraz przygotowanie przedsięwzięcia odpowiadającego celowi konkursu.
Przy budżecie wynoszącym 48 mln zł i maksymalnej kwocie dofinansowania projektu na poziomie 2,4 mln zł konkurs tworzy ramy finansowe dla przedsięwzięć, których efektem mają być rekomendacje i propozycje rozwiązań systemowych w obszarach istotnych dla relacji pracowników i pracodawców oraz zmian zachodzących w środowisku pracy.
Dlaczego warto inwestować w zdrowe i aktywne starzenie się pracowników?
Zdrowe i aktywne starzenie się pracowników przestaje być wyłącznie kwestią polityki społecznej czy ochrony zdrowia. Z przedstawionych powyżej informacji wynika, że jest to również ważny element funkcjonowania środowiska pracy i dialogu pomiędzy pracownikami a pracodawcami.
Pokolenie 50+ (osoby w wieku 50 lat i więcej) stanowią obecnie aż około 38%–39% ludności Polski (grupa ta sukcesywnie rośnie z powodu szybkiego starzenia się społeczeństwa – jeszcze w 2020 roku wynosiła 37,6%. Według danych przywołanych przez Serwis Zdrowie PAP na koniec 2021 r. ich udział w populacji w ciągu 20 lat zwiększył się o 9,2 punktu procentowego. Jednocześnie liczba aktywnych zawodowo osób powyżej 50. roku życia wynosiła 4,811 mln. Współczynnik aktywności zawodowej tej grupy wynosił 35,6 proc. i systematycznie wzrastał.
To oznacza, że kwestia utrzymania zdolności do pracy osób starszych nabiera znaczenia także w samym środowisku pracy. Już obecnie w niektórych branżach osoby powyżej 50. roku życia stanowią znaczącą część zatrudnionych.
Zdrowie pracownika a możliwość kontynuowania pracy.
Wraz z wiekiem zachodzą naturalne zmiany wpływające na funkcjonowanie człowieka. Materiał PAP wskazuje m.in. na pogarszanie się stanu zdrowia, obniżenie wydolności i sprawności fizycznej oraz pogorszenie sprawności niektórych narządów zmysłu, w tym wzroku i słuchu. Zmiany te mogą wpływać na zdolność wykonywania pracy. Dlatego jednym z najważniejszych elementów podejścia do starzenia się pracowników jest utrzymywanie możliwie dobrego stanu zdrowia oraz odpowiednio wczesne identyfikowanie zagrożeń związanych z utratą zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.
Nie chodzi więc wyłącznie o sam moment, w którym pojawia się problem zdrowotny. Istotne staje się wcześniejsze rozpoznawanie zagrożeń oraz działania profilaktyczne.
Inwestycja w aktywność zawodową to także inwestycja w środowisko pracy. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera zarządzanie wiekiem w organizacji oraz działania wspierające pracowników w utrzymaniu aktywności zawodowej.
Przykładem podejścia do tego zagadnienia był projekt „Praca na Zdrowie”, realizowany przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. J. Nofera w Łodzi. Jego zadaniem było m.in. wspieranie pracowników w utrzymaniu aktywności zawodowej oraz przygotowanie lekarzy sprawujących opiekę profilaktyczną nad pracownikami i pracodawców do udzielania wsparcia pracownikowi, zarządzania wiekiem w organizacji i wdrażania działań profilaktycznych.
Dlaczego ten temat pojawia się w dialogu społecznym?
Właśnie tutaj łączą się dwa wątki omawiane w niniejszym artykule: zdrowie i aktywność zawodowa starzejących się pracowników oraz dialog społeczny.
Program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego przewiduje wsparcie projektów partnerów społecznych dotyczących zdrowego i aktywnego starzenia się pracowników i pracowniczek w środowisku pracy. Celem projektów jest wypracowanie i upowszechnienie pakietów rekomendacji lub propozycji rozwiązań systemowych.
Takie podejście pokazuje, że zdrowe starzenie się w pracy zostało ujęte jako zagadnienie wymagające dialogu i wypracowania rozwiązań, a nie wyłącznie jako indywidualna kwestia pracownika.
Zebrane informacje prowadzą do jednego zasadniczego wniosku: inwestowanie w zdrowe i aktywne starzenie się pracowników oznacza tworzenie warunków, które pomagają możliwie długo utrzymać ich zdolność do wykonywania pracy. Ma to znaczenie szczególnie w sytuacji, w której rośnie udział osób starszych w populacji, a aktywność zawodowa osób powyżej 50. roku życia systematycznie się zwiększa. Jednocześnie wraz z wiekiem mogą pojawiać się zmiany zdrowotne wpływające na możliwość wykonywania pracy. Dlatego znaczenie mają zarówno działania profilaktyczne, jak i odpowiednio wczesne rozpoznawanie zagrożeń, wsparcie pracownika oraz przygotowanie organizacji do zarządzania wiekiem.
Zdrowe i aktywne starzenie się jako element przyszłości pracy.
Temat wyraźnie pokazuje, że zagadnienie zdrowego i aktywnego starzenia się nie powinien być postrzegany wyłącznie przez pryzmat wieku. W centrum znajduje się zdolność człowieka do pozostawania aktywnym zawodowo oraz tworzenie środowiska, które tę aktywność wspiera. W tym sensie inwestowanie w zdrowie pracowników jest jednocześnie inwestowaniem w ich możliwość dalszego uczestniczenia w życiu zawodowym.
Konkurs dotyczący dialogu społecznego w ramach FERS wpisuje tę kwestię w szerszy proces wypracowywania rozwiązań systemowych. Obok transformacji cyfrowej i Europejskiego Zielonego Ładu, zdrowe i aktywne starzenie się pracowników zostało wskazane jako jeden z trzech obszarów, w których partnerzy społeczni mogą przygotowywać rekomendacje i propozycje rozwiązań systemowych.
Źródła:
